Veilig genoeg om gek te doen.

20 Oktober 2020

stage-1015653_1920
  

Als kind speelde ik graag. En zoals het veel kinderen vergaat komt er een moment waarop je je realiseert dat men naar je kijkt. Je spel kan niet meer zo onbevangen zijn als daarvoor.

Ik heb geen strenge opvoeding gehad, maar we hadden wel regels. "Doe maar gewoon dan doe je gek genoeg" en zo. Of "nu moet je stil zitten" en "pas maar op, hoge bomen vangen veel wind". Met alle goede bedoelingen om van mij een verstandige volwassene te maken heeft het ook iets weggestopt. Voor een groot deel was dat het lef om ergens voor te gaan.
Na het vroege overlijden van mijn vader ben ik onbewust mijn best gaan doen om 'gewoon' te doen. Me aanpassen werd ongemerkt een gewoonte. Meedoen aan een toneelstuk op de middelbare school? Mijn hart ging er sneller van slaan, ik werd ook uitgekozen, maar heb van het begin tot het eind die spanning gevoeld van me ook moeten gedragen (mijn personage was best een naar mens, wat me niet hielp).

Het was niet streng, er waren wel regels, en er werd eigenlijk niet echt over gepraat. Hoe doe je de dingen? Hoe ga je om met situaties die ongemakkelijk zijn? Hoe breek je uit je onzekerheid? Ik had geen idee. En mijn moeder denk ik ook niet. Later zei ze dat wel: "ik deed maar wat" en dat heeft voor een heel groot gedeelte ook goed gewerkt, kon ik haar verzekeren.

In de veilige thuisomgeving durfde ik veel meer. Zingen, dansen, gek doen, brutaal zijn. Uitproberen hoe lang ik het kon rekken voor ik naar bed moest. Uitproberen hoe ik minder leuke klusjes kon ontlopen. Zo vrij voelde ik me. Zo vrij liet mijn moeder me ook zijn.
Buiten mijn veilige omgeving was echter een ander verhaal. Hoe ouder ik werd, hoe meer verlegen ik me voelde, onbekend met hoe ik met alles om moest gaan. Niemand mocht dat natuurlijk weten, dus ook daar maakte ik spel van. Aan de kant gaan staan als de zelfbewuste observator was me op het lijf geschreven. Als ik maar met rust werd gelaten. Maar weinigen prikten er doorheen. En gek, ik werd er ook wel een soort van populair door. Uiteraard met altijd de angst dat ik ontmaskerd zou worden en helemaal niet zo stoer bleek te zijn.

Ik mocht dus meedoen aan een toneelstuk op de middelbare school. Oliver Twist. Een musical nog wel. Niet dat ik mezelf nou een goede zangeres vond, maar mijn rol hoefde niet te zingen. Dat scheelde.

Mijn rol was piepklein maar de repetities waren een groot feest. Er deden ook docenten mee, dat maakte het nog interessanter. Het moment waarop de kostuums werden aangetrokken! IK WAS mijn personage. In de wandelgangen deed ik zo gemeen als mijn personage zou doen. Ik pareerde de sneren van anderen, alsof ik de koningin was. (In het stuk was ik de weeshuis'moeder', ik bestierde het weeshuis met straffe hand, niks lief aan mij). Toen moest ik het podium op.... Een diepe zucht, mijn hart draaide overuren, en ik verstarde.

Al dat publiek dat naar me ging kijken...
Al die tekst die opeens hopeloos vergeten was...
Al die medeleerlingen die zo moeiteloos doorgingen...

Ik deed mijn handen achter mijn rug, zette mijn nagels in de handpalmen, hopend dat mijn trillende knieen die toch ook op slot zaten het niet begaven, het zweet druppelde langs mijn oor mijn nek in, langs de kraag van mijn mooie geruite weeshuismevrouwenjurk.

Podiumvrees. Dat woord heb ik echt leren kennen. De hele situatie was niet meer veilig. Ik kon ook niet meer terug en wilde dat ik er nooit aan begonnen was. Ik worstelde mijzelf door mijn tekst heen, en was blij dat ik weer terug kon naar de veilige kleedkamer om op adem te komen. Daar zat ik. Mijn piepkleine rol was uitgespeeld, ik had het volbracht. Nu wist is hoe 't was om daar te staan.

De angst is me lang bij gebleven en het heeft nog jaren geduurd voor ik me echt veilig kon voelen op toneel. Voor ik me weer vrij kon voelen om gewoon gek te doen, niet stil te zitten, op hoogte durfde komen. Voor ik ontdekte dat vallen niet betekent dat je niet meer op kunt staan. Dat wat de ander vindt niet per definitie iets over mij hoeft te zeggen. Dat veiligheid gaat over mezelf, niet over mijn omgeving. Wat een vrijheid heeft die gedachte me gegeven. 

Mooi he?

handtekening-ida




Plaats een opmerking